Οικονομία

Οικονομία κι επιχειρήσεις στην Ελλάδα των capital controls

Η Ελληνική οικονομία πέρασε ένα πάρα πολύ άσχημο το καλοκαίρι του 2015, το οποίο επηρέασε σε πολύ μεγάλο βαθμό τις ελληνικές και τις ξένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν στην χώρα. Το σοκ το ένιωσαν πολύ περισσότερο οι ελληνικές επιχειρήσεις απ’ ότι οι ξένες. Ποιο ήταν αυτό το διαβόητο σοκ; Μα φυσικά η κατάρρευση τον διαπραγματεύσεων με τους Ευρωπαίους εταίρους και τους δανειστές μας, η οποία έφερε το δημοψήφισμα και την οικονομική αβεβαιότητα. Οι δύο παράγοντες αυτοί θα αρκούσαν από μόνοι τους για να προκαλέσουν ζημιά στην οικονομία και στις επιχειρήσεις, δύο μέρες όμως μετά την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος, ήρθε το κερασάκι στη τούρτα ή η χαριστική βολή: τα capital controls.

Τι εστί capital controls?

Η έλεγχοι κεφαλαίου, ή capital controls, είναι έκτακτα μέτρα που παίρνει το τραπεζικό σύστημα μίας χώρας προκειμένου να προστατευθεί από έναν διαφαινόμενο χρηματοπιστωτικό πανικό. Αν και πρόκειται για πολύ μεγάλη δεσμίδα μέτρων που καλύπτει σχεδόν όλες τις λειτουργίες του τραπεζικού τομέα, αυτό που μας ενδιαφέρει και που προκαλεί την πιο μεγάλη ζημιά στην οικονομία μίας χώρας, πόσο μάλλον μίας χώρας σε βαθιά ύφεση, είναι δύο συγκεκριμένα μέτρα: οι περιορισμοί στις αναλήψεις και στην κίνηση των κεφαλαίων.

Σε μια οποιαδήποτε χώρα, το πρώτο μέτρο δεν θα είχε σημαντικές συνέπειες, καθώς στα περισσότερα μέρη του κόσμου οι συναλλαγές δεν γίνονται με μετρητά, αλλά με χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες. Αυτό δεν ισχύει όμως για την Ελλάδα. Έτσι, για μεγάλο διάστημα η κατανάλωση περιορίστηκε σημαντικά, καθώς τα νοικοκυριά έπρεπε να τα βγάλουν με τα χρήματα που τους επέτρεπε να βγάζουν το Κράτος από τις τράπεζες. Σύντομα όμως, τόσο οι επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά, άρχισαν να στρέφονται στο «πλαστικό χρήμα» για να επέλθει μία ισορροπία στην αγορά.

Το δεύτερο μέρος όμως, πραγματικά γονάτισε πολλές επιχειρήσεις και ανάγκασε αρκετές να κλείσουν, προκαλώντας πολλά ντόμινο και άλλα προβλήματα στην οικονομία.

Capital controls κι επιχειρήσεις

Όποιος δοκίμασε να αγοράσει από το Amazon ή κάποιο άλλο site του εξωτερικού τους πρώτους μήνες των capital controls, βρέθηκε μπροστά σε μία πολύ δυσάρεστη έκπληξη: η συναλλαγή του δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί. Αυτό συνέβαινε γιατί τα capital controls επιβάλλονται για να κρατήσουν το χρήμα μέσα στις Τράπεζες και μέσα στη χώρα. Για έναν απλό καταναλωτή, το πρόβλημα αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε να βρει ένα υποκατάστατο προϊόν στην Ελληνική αγορά ή ότι θα έπρεπε να πληρώσει το προϊόν λίγο ακριβότερα και να το αγοράσει από Ελληνικό κατάστημα. Για τις επιχειρήσεις όμως, τα πράγματα ήταν ΠΟΛΥ χειρότερα και πιο σοβαρά.

Οι επιχειρήσεις από το εξωτερικό δεν αγοράζουν ρούχα και γκατζετάκια, αγοράζουν πρώτες ύλες κι εμπορεύματα. Χάρη στους περιορισμούς στις κινήσεις κεφαλαίων, πολλές επιχειρήσεις απλά δεν μπορούσαν να εισάγουν τα αγαθά που χρειάζονταν για να λειτουργήσουν. Αν και δεν τους κόπηκε τελείως η δυνατότητα να κάνουν συναλλαγές με το εξωτερικό, η κάθε συναλλαγή θα έπρεπε να περάσει από μία πολύ χρονοβόρα, γραφειοκρατική διαδικασία έγκρισης και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να ξεπερνά κάποιο συγκεκριμένο ποσό. Όσες επιχειρήσεις είχαν συσσωρευμένο κεφάλαιο, απλά σταμάτησαν να λειτουργούν ή υπολειτουργούσαν μέχρι να χαλαρώσουν λίγο τα capital controls, όσες όμως δεν είχαν, αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε αναγκαστικές άδειές των υπαλλήλων τους, έπειτα σε απολύσεις και τέλος σε λουκέτο.

Δυστυχώς, οι επιχειρήσεις που εκ των πραγμάτων αναγκάστηκαν να οδηγηθούν σε αυτή τη λύση, ήταν πολλές, δημιουργώντας έτσι πολλούς νέους ανέργους, αλλά και μειώνοντας σημαντικά τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας.

Η κατάσταση σήμερα

Η κατάσταση σήμερα έχει βελτιωθεί αρκετά, ωστόσο σε καμία περίπτωση αυτό δε σημαίνει ότι έχει επέλθει πλήρης άρση των capital controls. Οι περιορισμοί παραμένουν, αλλά είναι πιο ήπιοι και οι επιχειρήσεις μπορούν να κάνουν συναλλαγές με το εξωτερικό πιο εύκολα και γρήγορα. Όσες επιχειρήσεις κατάφεραν να επιζήσουν το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2015, σήμερα είναι μάλλον ζωντανές και δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα με τα capital controls. Όσες όμως δεν άντεξαν, δυστυχώς λόγω της αδυναμίας της οικονομίας και την αναιμική έως ανύπαρκτη χορήγηση δανείων από τις Τράπεζες, μάλλον έχουν εξαφανισθεί για τα καλά.

Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας είναι ότι τα capital controls ήταν ένας πολύ ισχυρός σεισμός στα θεμέλια της οικονομίας, ο οποίος οδήγησε στη κατάρρευση πολλών επιχειρήσεων. Σε καμία μα καμία περίπτωση δεν πρέπει να επαναληφθεί ξανά.